Gebelikte Oluşan Şeker Hastalığı

Şeker hastalığının bir alt tipi olarak düşünülen bir hastalıktır. Tıpkı diğer tiplerinde olduğu gibi gebelikte oluşan şeker hastalığında da kandaki yüksek şeker düzeyi tehlikeli sonuçlara yol açabilir. Ancak bunları önlemeniz mümkündür. Yediklerinize dikkat ederek, egzersiz yaparak ve gerekirse doktorunuzun verdiği ilaçları kullanarak tabii ki. Bebeğinizin sağlıklı bir hayata başlaması ve sizin de sağlıklı olmanız için öncelikle kendinize iyi bakmanız gereklidir. Neyse ki gebelikteki şeker hastalığı kısa sürelidir. Doğumdan sonra kan şeker düzeyleri normale dönecektir.
 
Belirtileri Nelerdir
Çoğu kadında hiçbir belirti olmadan gelişir. Nadiren çok su içme ve çok idrara çıkma gibi şikayetlere yol açar.
 
Neden Olur
Beslenmeyle aldığımız ekmek, makarna, sebze ve meyvedeki karbonhidratlar çeşitli şeker moleküllerine ayrılırlar. Bunlardan, vücudumuzun ana enerji kaynağı olan glukozdur. Glukoz emildikten sonra kana karışır fakat insülin olmadan hücrelere giremez. Midenin yanında yer alan pankreas ise devamlı insülin salgılar. Yemekten sonra kan şekeri yükseldiği zaman insülin üretimi de artar. Gebelik sırasında plasenta yani eş, gebeliğin devamını sağlayacak olan hormonların salımını sağlar. Bu hormonlar, hücrelerinizin insüline karşı daha dirençli olmasınına neden olur. İkinci ve üçüncü üç aylık dönemlerde plasenta daha da büyüyeceği için daha çok hormon salınacak ve insülinin işi daha da zorlaşacaktır. Bunu yenmek için pankreasınız daha çok insülin salgılamak zorunda kalacaktır. Fakat herkes için bu mümkün olmayabilir. Böyle kişilerde hücreye çok az glukoz girer fakat kanda glukoz miktarı yüksek olur. Bu kişilerde gebelikteki şeker hastalığı oluşmuş demektir. Genelde ikinci üç aylık dönemde ortaya çıkar. Bazen 20 haftalıkken de gelişebilir, ancak daha geç dönemde çıkması pek rastlanan bir durum değildir.
 
Risk Faktörleri Nelerdir
Her kadında, gebelikteki şeker hastalığı gelişebilir. Ancak bazıları diğerlerine göre daha fazla risk altındadır. Bu faktörleri inceleyelim;
- Yaş. 25 yaş üzerinde gelişme olasılığı daha fazladır.
- Aile veya geçmişte şeker hastalığı hikayesi olması. Anne-baba veya kardeşlerde şeker hastalığı varsa ya da sizde daha önceki gebeliğinizde şeker hastalığı geliştiyse, iri bebek  yani 4000gr üzerinde doğurduysanız veya nedeni bilinmeyen ölü doğum olduysa risk artmıştır.
- Kilonuz önemlidir.  Gebelikten önceki kilonuz fazlaysa, şeker hastalığı gelişme olasılığı yüksektir.
 
Doktora Ne Zaman Gitmeli
Normal kontrolleriniz sırasında doktorunuz size gereken tetkikleri yaptıracaktır. Eğer gebelikteki şeker hastalığı ortaya çıkarsa daha sık kontrole gitmeniz gerekecektir. Özellikle son üç aylık dönemde bu daha da önemli olacaktır. Ayrıca gerekirse bir endokrin uzmanı ve diyetisyenle işbirliği de yapılabilir. Gebeliğiniz süresince kan şekerinizi hangi düzeyde tutmanız gerektiğini öğrenmeniz gerekecektir. Doğumdan sonra ve altı haftaya kadar da kan şekerinizin takibi yapılması önemlidir. Normale döndükten sonra senede en az bir kez kan şekerinizin kontrol edilmesi de akılcı bir yaklaşım olur.
 
Teşhis Nasıl Yapılır
Normal kontrollerinizin bir parçası olarak yapılan tetkiklerden biri olan şeker yükleme testi ile ortaya çıkar. Gebeliğinizin 24 ile 28. haftasında yapılır. Eğer yüksek risklere sahipseniz daha erken dönemde de yapılabilir. Bu test sırasında önce glukoz içeren şekerli bir sıvı içiyorsunuz. 1 saat sonra kan şekerinize bakılmak üzere kan veriyorsunuz. Eğer yüksek çıkarsa tekrar kan vermeniz gerekebilir. Daha ayrıntılı yapılan şeker yükleme testinde sabah aç karnınıza gidiyorsunuz. Şekerli sıvıyı içtikten sonra üç kez birer saat arayla kan şekerinize bakılmak üzere kan alınıyor. İki tanesinde normalin üzerinde çıkan sonuç varsa gebelikteki şeker hastalığı tanısı konur. 25 yaşından daha küçükseniz ve herhangi bir risk faktörü yoksa test yaptırmanın gerekli olmadığı düşünülebilir. Ancak yine de tüm gebe kadınlarda bu testi yaptırmak, gebelikteki şeker hastalığını yakalamak açısından önemlidir.
 
Nelere Yol Açabilir
Gebeliğinde şeker hastalığı çıkan kadınların çoğu sağlıklı bebek doğururlar. Ancak tedavi edilmemiş veya kontrol edilemeyen yüksek kan şekeri düzeyi olursa, sizin ve bebeğinizin sağlığı açısından riskli durumlar gelişebilir. Bebeğinizin sağlığını etkileyecek durumlar şunlardır;
- Aşırı büyüme. Glukoz plasentayı geçebildiği için, bebeğinizin pankreasında fazla insulin salınımına yol açar. Bu da onun fazla büyümesine neden olur.İri bebeklerin normal yoldan doğması oldukça zordur ve yaralanmalara yol açabilir. Bu yüzden sezaryen doğum yapılması gereklidir. 
- Kan şekerinde düşmeye neden olabilir. Doğumdan hemen sonra insulin salınımı fazla olduğu için kan şekerinde düşüklük olur. Bu durumda doğar doğmaz bebeğinize damar yoluyla glukoz vermek gerekebilir.
- Solunum sıkıntısı  gelişebilir. Bebeğiniz erken doğduysa solunum sıkıntısı yaşayabilir. Akciğerleri tam gelişene kadar yardıma ihtiyacı olur.
- Sarılık görülebilir. Kırmızı kan hücreleri, yeniden dönüşümü sağlanmak üzere karaciğerde biluribin denen maddeye çevrilir. Karaciğer henüz tam olgunlaşmadığı için biluribin yıkılamaz ve göz akı ile ciltte sarı renge neden olur. Aslında sarılığın oluşması çok önemli değildir. Önemli olan tehlikeli düzeyi geçmemesidir. Bunun için de takip edilmesi gereklidir.
- İleride şeker hastalığı oluşma riski artar. Gebelikte şeker hastalığı olmuş annelerin bebekleri, büyüdüğünde şişman ve şeker hastası olma olasılığı daha yüksek bir oranda olur.
- Nadiren de olsa tedavi edilmemiş gebelikteki şeker hastalarının bebekleri ölü doğabilir veya doğumdan kısa süre sonra ölebilir.
 
Sizin sağlığınızla ilgili çıkabilecek sorunlar şunlardır;
- Yüksek kan basıncı ve idrarda protein çıkmasıyla karakterize olan preeklampsi hastalığı oluşma riski artmıştır. Bu hastalıkta da sizin ve bebeğiniz açısından hayatı tehdit eden durumlar gelişebilir.
- Bir kez gebeliğinizde şeker hastalığı geliştiyse diğer gebeliğinizde de olma ihtimali yüksektir. Ayrıca ilerideki hayatınızda da şeker hastası adayı olduğunuzu unutmayın.
 
Tedavi Nasıl Yapılır
Sizin ve bebeğinizin sağlığı için kan şekerinizin seviyesini kontrol altında tutmak önemlidir. Bunun için günde dört veya beş kez ölçüm yapmak gerekebilir. Belli bir düzene girene kadar zor olsa da bunu yapmak lazımdır. Aslında alıştıktan sonra size zor da gelmeyecektir. Parmağınızdan alacağınız bir damla kan ile bunu kolayca halledebilirsiniz. Yediğiniz yiyeceklerin içeriği ve miktarı önemlidir. Hayvansal ürünleri ve şekeri daha az, sebze, meyve ve tam tahılları daha çok tüketmeniz faydalı olacaktır. Ancak her kadın için ayrı diyet gerekeceğini de unutmayın. Diyetiniz; kan şekeriniz, kilonuz, boyunuz, yaptığınız egzersiz ve yeme alışkanlığınıza göre değişecektir.
 
Egzersiz yaparak insüline hassasiyetiniz artacak ve hücreye giren glukoz miktarı artacaktır. Bu da insüline olan ihtiyacınızı azaltır. Ayrıca düzenli egzersiz; bel ağrısı, kas krampları, ödem, kabızlık ve uyku problemleri gibi gebelikteki sıkıntılarınızı azaltmanıza yardımcı olacaktır. Aynı zamanda doğumunuz da kolaylaşacaktır. Öncelikle hafif egzersizle başlayıp yavaş yavaş artırabilirsiniz. Yürüyüş, yüzme gibi sporlar iyi seçeneklerdir. Diyet ve egzersizle yeterince kan şekerinizi düşüremediyseniz insülin iğnelerine ihtiyacınız olacaktır. Bazen ağızdan ilaçlar da kullanılabilir. Bebeğinizin de yakın takibe ihtiyacı vardır. Büyüme ve gelişmesine, ultrasound ve diğer tetkiklerle bakılacaktır.
 
Önlemek Mümkün Mü
Pek değildir. Ancak sağlıklı bir hayat yaşamaya dikkat ederek riskinizi azaltabilirsiniz. Bunun için yedikleriniz önemlidir. Sebze, meyve ve tam tahıl ağırlıklı beslenin. Günde 30 dakika süren orta derece ağırlıkta egzersiz yapın. Kilonuza dikkat edin. Gebeyken kilo vermeniz zor olur. Bu yüzden gebelik planı yaparken fazla kilolarınızdan da uzaklaşın.


Geri Dön